🛠️
<== Miverina
NY FAHEFANA
1. Famaritana
1.1 Ara-piforonan-teny
Ny teny hoe fahefana dia avy amin’ny fototeny hoe
“efa” izay midika hoe vita, to ary tanteraka.
Anarana ilazana ny hery ahafahana manatanteraka toe-javatra iray izy.
1.2 Ara-kevitra
- Fahazoan-dalana hanao zavatra (miteny, mitsara, mitondra fiara...)
- Fahazoana mandidy na mibaiko.
- Fifehezana na fanjakana eo amin’ny olona na firenena.
2. Ny Loharano Nipoiran’ny Fahefana
2.1 Avy amin’Andriamanitra
Araka ny finoan’ny Ntaolo sy ny Soratra Masina, Andriamanitra no
tompon’ny fahefana ambony indrindra satria Izy no nahary izao tontolo izao.
“Fikasana an’olombelona fa ny didy an’Andriamanitra.”
2.2 Avy amin’ny Razana
Tamin’ny vanim-potoana fahafoko dia noheverina fa avy amin’ny
tsindrimandry sy hafatry ny razana ny fahefana.
2.3 Avy amin’ny Vahoaka
Amin’ny alalan’ny fifidianana no ahazoan’ny olona sasany fahefana
hitantana ny firenena.
2.4 Avy amin’ny Fizokiana
Hajaina sy omena fahefana ny zokiolona noho ny traikefa sy fahalalana
ananany.
2.5 Avy amin’ny Fampiasan-kery
Nisy fotoana nahazoana fahefana tamin’ny alalan’ny ady sy fandresena,
indrindra nandritra ny fanjanahantany.
3. Endrika Isehoan’ny Fahefana
| Karazana |
Fanazavana |
| Monocratie |
Fahefana ankinina amin’olona tokana (didy jadona). |
| Protocratie |
Fahefana ankinina amin’ny vondron’olona. |
| Phallocratie |
Lehilahy no manana fahefana lehibe. |
| Gynécocratie |
Vehivavy no manana fahefana lehibe. |
| Tectocratie |
Fahefan’ny zokiolona. |
| DĂ©mocratie |
Fahefana entim-bahoaka. |
4. Ohabolana sy Fomba Fiteny
- “Fandrotrarana an-tanà na haolo ka mandimby anaran-dray tsy satry.”
- “Ny fara-vady anadahy.”
- “Arahabaina nahalavo tendrom-bohitra.”
- “Ny arivolahy tsy maty indray andro.”
- “Ny feon’ny vahoaka dia feon’Andriamanitra.”
- “Mpitari-bato vilam-bava ka hafa no tondroin’ny molony, hafa no tondroin’ny tanany.”
5. Tenin’ny Mpandinika
ED Andriamalala : “Fomban’ireo mitana ny fahefana ny mampino ny vahoaka
noho ny hafetseny sy ny faniriany hitoetra eo amin’izany toerana izany.”
IPA : “Ny tompon’ny fahefana eto an-tany dia ny firenena manan-karena.”
NY FITONDRANA
1. Famaritana
1.1 Ara-piforonan-teny
Ny teny hoe fitondrana dia avy amin’ny fototeny
“tondra” izay midika hoe mitondra, misakelika na
mivimbina zavatra iray.
1.2 Ara-kevi-teny
Ny fitondrana dia fahaiza-mandrindra sy mitarika olona na antokon’olona
mba hahatratra tanjona iray.
1.3 Ny atao hoe Mpitondra
Ny mpitondra dia tokony ho olona mandala ny marina, ny rariny,
ny hitsiny, manaja ny tsiny sy ny tody ary matahotra an’Andriamanitra.
2. Fivoaran’ny Fitondrana Araka ny Vanim-potoana
2.1 Fahagola
Ny natanjaka no nanjaka satria ny hery no loharanon’ny fahefana.
2.2 Fahafoko
Ny zokiolona sy ny razana no fototry ny fitondrana sy ny fahefana.
2.3 Fahampanjaka
Avy amin’ny fandresena tamin’ny ady ny fahefana sy ny fanjakana.
2.4 Fanjanahantany
Ny vahiny mpanjanaka no tompon’ny fahefana sy nitantana ny firenena.
2.5 Vanim-potoana Ankehitriny
Ny vahoaka no mametraka ny fitondrana amin’ny alalan’ny fifidianana.
- Filoham-pirenena : Tompon’ny fahefana.
- Governemanta : Fahefana mpanatanteraka.
- Parlemanta : Mpanao lalĂ na.
- Fitsarana : Miantoka ny fanajana ny lalĂ m-panorenana.
Repoblika Nifandimby teto Madagasikara
| Repoblika |
Vanim-potoana |
Toetra |
| Repoblika I |
1960 – 1972 |
Kapitalista |
| Repoblika II |
1975 – 1991 |
Sosialista |
| Repoblika III |
1991 – 2009 |
Demokrasia |
| Repoblika IV |
2013 – ankehitriny |
Rafitra demokratika |
Tsoa-kevitra
Ny fahefana sy ny fitondrana dia
teny roa mifamatotra ary hita eo amin’ny fiainam-pirenena sy ny
fiarahamonina. Mifameno ny andraikitry ny mpitondra sy ny vahoaka.
Ny tanjona dia ny hampandroso ny firenena, hitandro ny filaminana,
ary hisoroka ny korontana na ny fanjakana baranahiny
(anarchie).